Bilgisayar Alarnn Yaps

Gnmzde kullanlan bilgisayar alarnn temeli, imdiki ismi Savunma ileri dzey aratrma projeleri kurumu olan DARPAnn nclnde gerekleen ARPANET e dayanr.

Bilgisayar alar byklklerine ve kullanmlarna gre 3 guruba ayrlr.
1-Yerel bilgisayar alar(lokal area network-LAN)
2-Metropolitan bilgisayar alar(Metropolitan area network-MAN)
3-Geni alan a(Wide area network-WAN)

Yerel bilgisayar alar(LAN): Bu konuyla uraanlarn sklkla duyduklar bir terimdir.

Bir yerel bilgisayar ann en nemli zelliklerinden bazlar unlardr.

A-Yerel bilgisayar ana bal bilgisayarlar, bir yada birka kilometreden daha byk alana dalmamtr.
B-Yerel bilgisayar andaki veri iletim hz genellikle 1mbps hzndan daha yksektir.
C-Yerel bilgisayar alar, genellikle tek bir organizasyon tarafndan sahiplenilir ve ynetilirler.

Metropolitan bilgisayar alar(MAN): Bir ehir yada daha dorusu bir metropol iinde kurulmu bilgisayar adr. Genellikle birka mevcut yerel bilgisayar ann birletirilmesi sonucu kurulan alardr.

Geni alan bilgisayar alar(WAN):lke, kta hatta dnya apndaki bilgisayarlarn birbirleriyle irtibatlandrlmas sonucunda olumu veya kurulmu olan bilgisayar alardr. Arlkl olarak iletiim ve bilgi alveriinde kullanlrlar ve mevcut yerel veya metropolitan alarn birlemesi ile oluturulurlar.

Yerel bilgisayar alarnn dierlerinden en nemli fark ve stnl bilgisayar ann sahibi olan kuruluun yapaca yatrma gre yksek performans salamasdr. nsanlarn yerel bilgisayar a kurmalarnn en nemli nedenlerinden birisi ellerindeki mevcut kaynaklar bir at altnda toplayarak daha verimli kullanlmasn salamaktr. Bu dnceyle yola kan bir kurulu kuraca adaki bilgisayarlar arasndaki veri iletiim hznn da yksek olmasn ister.bu yzden hemen hemen btn yerel bilgisayar alarnda yksek hzl bir omurga olur.omurga bir bilgisayar ann temel balantsn oluturur ve an hzn belirler. Omurgann hz ve fiyat arasnda doru orant vardr.yani ne kadar hzl bir omurga seilirse yatrm maliyet o oranda artar ve ynetimi biraz daha karmak hale gelir. Bu durumda daha hassas kriterlerde bir seim gerekir. Omurgaya bal olan fakat kendi ilerinde omurgadan bamsz alabilme imkanna sahip olan bilgisayarlar birbirine balayan hatlara segment ad verilir.


Aslnda bir yerel bilgisayar ann hzndan bahsetmek yerine belirli bir segment indeki hzndan sz etmek daha doru olur. nk oluturulan yap gerei an baz elemanlar an tm kullanclar tarafndan ortak kullanlmakta olup bu a eleman bir dm noktasn oluturmaktadr.byle bir dm noktasndan o zaman dilimi iinde yararlanmaya alan kullanc says hz tayin etmektedir. Genellikle MAN ve WAN tr byk bilgisayar alarnda kaynak paylamnn dnda bilgi alverii ve iletiim n plana kt iin ve bu alara mali destek salayan tek bir kurulu olmad veya glkle saland iin genellikle a hz ok yksek deildir. stelik uzun mesafe iletiimi iin zel iletiim ortamlar oluturmak yerine mevcut olan haberleme ortamlarn kullanmak (telefon hatlar yada uydu haberlemesi) ok daha ekonomik olduu iin bu alarn hzlar yerel bilgisayar alarna gre ok daha dktr. Yukarda da belirtildii zere burada belirtmemiz gereken bir baka nemli noktada hzn kullanc ile de ters orantl olduudur. phesiz bilgisayar alarnda daha ok kullanc ve bilgisayar aa bal olacandan bilgisayar ann hz da azalacaktr.

Yerel bilgisayar alarnn dierlerinden bir baka nemli fark ise planlamann daha ciddi bir biimde yaplmas gerekliliidir. Byk bilgisayar alar ounlukla onlar oluturan ufak bilgisayar alarnn zelliklerine sahiptir. Yeni yerel bilgisayar alar kurulup byk bilgisayar alarnn birer paras olduka, MAN ve WANlarn da byklkleri artar. Bu nedenle belki MAN larn deil, zellikle geni alan bilgisayar alarnn alt yap tasarm ok g ve ou kez n planszdr. Yani nceden tespit edilen bir takm verileri kullanarak tasarm yaplmamakta bir takm gelimelere uyulmak sureti ile oluturulmaktadr. Oysa yerel bilgisayar an kuran organizasyon nce detayl bir alma ve mali analizler yapar. Bu sayede hem bteye ve gereksinimlere uygun bir a kurulur, hem de kurulacak olan a planl aamalarla genileme imkanna sahip olur.

Bir yerel bilgisayar a kurarken en nemli parametre topolojisidir. Bilgisayar ann topolojisi aa balanacak olan donanmn birbiri ile fiziksel olarak ne ekilde irtibatlanacan belirler. Teoride ve kitaplarda ok eitli topolojiler bulunmasna ramen pratikte yerel bilgisayar alarnda kullanlan belli ballar unlardr.

1-Dorusal (Line,Bus) Topoloji: Bu topolojiye sahip ada btn bilgisayarlar tek bir veri yoluna dorudan balanr. Bu tr sistemlerde genellikle veri yolu omurgadan baka bir ey deildir. Bu nedenle bu topolojinin kullanld alar en dk maliyetle ve en az kullancl olarak kurulabilendir. rnein bilgisayarlardaki ethernet kartlarnn BNC klarn bir BNC-T konnektr ve koaksiyel kablo ile balayarak sonlandrcyla kapatarak dorusal balant oluturmak mmkndr.

2-Yldz (star) Topolojisi: Yldzn merkezinde bir konsantratr (hub/switch) olur ve dier btn bilgisayarlar bu merkeze irtibatlanr.

3-Aa (Tree) Topolojisi: Her dm noktasnda bir hub/swich/konsantratr vardr ve bu Hub/swich/konsantratorler hiyerarik bir dzen ierisinde bir st seviye ile irtibatldr.

4-Yuvarlak (ring) Topoloji: Btn bilgisayarlar bir ember oluturacak ekilde birbirlerine baldr.

Yukarda saylm olan topolojilerin sadece bir tanesi ile snrl kalma zorunluluu yoktur. Birbirinden farkl topolojilere sahip birka a birbirine balanabilir. rnein dorusal topolojiye sahip bilgisayar gruplar aa topolojisindeki dallar ierecek ekilde balanabilir yada yuvarlak topolojiye sahip bir bilgisayar a dorusal topolojiye sahip bir bilgisayar ana balanabilir. Burada nemli olan iki farkl yapnn birbirine balanmas esnasnda gerek donanmn gerekse yazlmn birbiriyle uyum salamas ve bu uyumu salamak iin iki yap ile uyumlu ara birimler kullanmaktr.

Bir yerel bilgisayar anda seilmesi gereken ikinci parametre veri iletim ortamdr. En yaydn olarak kullanlan telli veri iletim bkl ift,koaksiyel kablo ve fiber optik kablodur.

ki trl bkl kablo vardr. Bunlardan ilki korumal, ikincisi ise korumaszdr. Aslnda bkl ift kablo telefon kablolarndan pek farkl deildir. Fark; telefon kablolarndakinin aksine, ift kablonun birbiri etrafna daha sk bkl olmasdr. Bu tr kablolar esas olarak yldz ve aa topolojisine sahip alarda kullanlr. Dier iletiim ortamlarna gre daha ucuz ve elastik olmalar ve kolayca denebilir olmalar nemli avantajlarndandr. Bir baka hususta kablo iletkenlerinin tek damar olmas veya birok ince damardan olmas ve her bir damarn elektrolitik bakrdan yada kalay kapl elektrolitik bakrdan imal edilmi olmasdr. Tek damarl kablolarn sabit balantlarda (kablo kanal iine veya kablo raf zerine), ok damarl kablolar ise hareketli (bilgisayarla priz arasnda) balantlarda kullanlmas gerekir.

Koaksiyel kablo, merkezde bilgiyi ileten bir iletken ve onu tel bir kafes eklinde epeevre saran bir baka iletkenden oluur ve anten kablolarna benzer. zellikle dorusal topolojiye sahip alarda kullanlr. Esas itibariyle kullanm amalarna uygun olarak orta iletkenin ap, karakteristik empedans, ekran kesiti, kablonun ekim tr gibi birok zellii dikkate alnarak birok ekilde imal edilmekte ise de bilgisayar iletiiminde kullanlan iki tr vardr. Bunlardan ilki ince koaksiyel kablo(thin ethernet cable), dieri ise kaln koaksiyel kablo(thick ethernet cable) olarak adlandrlr ve farkl karakteristiklere sahiptirler. nce koaksiyel kablonun en ok kullanlan rnei 50 ohm karakteristik empedansa sahip, 0.25 in apnda RG-58 kablosu, kaln koaksiyel kablonun ki ise 0.4 in apnda RG-6 kablosudur.

Fiber optik kablo, dierlerinden daha farkl olarak, k demetini cam fiberlerinden olumu olan kabloda yayarak iletim salar. letim hz dierlerine gre ok daha hzldr. Ik ile iletim yapt iin elektromanyetik malara maruz kalmaz. Ancak, daha pahal ve elastiktir. Son zamanlarda en yaygn kullanm da ring topolojiye sahip alar zerindedir. irketimiz uygulamalarnda 200 mt ve daha uzak binalar arasnda kullanlmaktadr.

Kullanlan topoloji ve iletim ortamna gre yerel bilgisayarlar anda bilgi iletim hz da deiir. Bilgi iletim hz bo birimi ile gsterilir ve saniyede iletilen bit anlamna gelir.

An hzn belirleyen esas faktr yukarda saylanlarn dnda, bu konuda belirlenmi olan standartlardr. Bugn btn yerel bilgisayar alar, Elektrik ve Elektronik Mhendisleri Enstits (IEEE) tarafndan belirlenmi olan ve daha sonra uluslar aras standartlar organizasyonu tarafndan uluslar aras yaplan bir dizi standarda uymak zorundadrlar. Bunlarn en nl olanlar IEEE-802 serisi yada o serinin uluslar aras karl olan ISO-8802 serisi standartlardr. Aslnda bu standartlar yerel bilgisayar ann ne ekilde kurulacan deil bilgisayar anda bilginin nasl paketleneceini ve transfer edileceini belirler. ISO nun belirlemi olduu Ak Sistem Balants a referans modeline gre bir bilgisayar balants yedi katmandan oluur. Bu katmanlarn her biri dier katmanlar tamamlayan zellikte; yani kendisinden nceki ve sonraki ile arabirim olma zelliinde ve tek bana tanml bir grevi yerine getirebilecek yeterliliktedir.


NTERNET ERM

nternet deiik yapdaki donanmlara ve iletim sistemlerine sahip bilgisayar aglarnn birbirlerine ceitli haberlemne hatlar ile ortak bir iletim protokol kullanlmasyla baland dnya apnda bir bilgisayar adr.

Bu a zerindeki sistemler birbirleri ile kesintisiz 24 saat veri iletiimi ve haberleme imkanna sahiptirler.nternet vastasyla dnyann herhangi bir yerindeki internet kullancs baska bir yerdeki kullanc ile bu sistem zerinden haberleebilir.nternetin bir sahibi yoktur ancak dzenli almasn saglayan gnll kuruluslar vardr.

nternetin temel ilevi haberlemedir ilk nce teknolojik haberleme amalanrken evrensellemesini takiben gnmzde her trl konuda haberleme yapmak mmkn hale gelmitir.