letiim ve Portlar

 TCP/IP protokoller grubu uyarnca, yazlmlar birbirleriyle portlar kanalyla iletiim kurarlar. ster ayn aygttaki (bilgisayar, yazc vb) iki farkl yazlm olsun, ister dnyann iki ucundaki iki bilgisayar olsun, bu kural geerlidir. letiim netice itibariyle, bir kablo veya anakart zerindeki veriyolu zerinden vb yaplacandan, hangi yazlmn hangi yazlma ulamaya altn, hangi yazlmn hangi hizmeti vermekte olduunu anlamak iin mantksal portlarn numaralarndan yararlanlr. Yazlm darya bilgi/talep gnderirken, k portlarndan biri kanalyla gnderir. Alc yazlm ise, ieriye giri portlarndan biri kanalyla bilgiyi/talebi alr.
Aadaki grnt, meseleyi canlandrmaya almaktadr:

A zerindeki iki bilgisayarn birbirleriyle iletiim kurma serveni deerlendirilecek olursa... letiim iki bilgisayardaki yazlmn, kurulu olduklar bilgisayardaki belirli portlar kendi kullanmlarna ayrmalar ile balar. Balant kurmak isteyen yazlm, dar k portlarndan biri kanalyla, balant isteini gnderir. Balant isteinin, alc bilgisayardaki hangi IP adresli yazlma ve hangi numaral porta ulatrlaca bilgisi, bu mesaj (TCP/IP paketi) ierisinde yer almaktadr. TCP/IP protokolleri, mesaj hedef bilgisayardaki porta ulatrr. Alc bilgisayarda kurulu durumda olan yazlm, kurulu olduu bilgisayardaki ilgili portlar kullanm amacyla kendisine tahsis etmi durumdadr. O portlar srekli olarak "dinlemektedir". Mesaj, hedef porta dolaysyla alc yazlma ulam olur. Alc bilgisayardaki portun numarasnn "80" olduu farzedilirse... O portu baka bir yazlm dinlemeyeceinden dolay, mesaj ilgili yazlma ulatrlm olur.

Bilindii zere, her bilgisayar en az bir IP adresine sahiptir. Bir bilgisayara birden fazla a kart (Ethernet Card) taklabildii gibi, TCP/IP kurallar uyarnca, bir bilgisayar birden fazla IP adresine sahip olabilmektedir. Aadaki grnt, Windows kurulu bir bilgisayara atanm olan IP adreslerini gstermektedir.


Gerekte, bir port, birden fazla yazlm tarafndan dinlenebilmektedir. Fakat, portu dinlemekte olan yazlmlarn IP adresleri birbirinden fakl olmak zorundadr. Anlalaca zere, her yazlm da bir IP numarasna sahiptir. Yazlmlar, bilgisayarn IP adreslerinden birini semek zorundadrlar. Port dinleyecek olan yazlm, hibir IP adresini semezse bile Windows'ta "127.0.0.1" IP adresini semek zorundadr. Bu IP adresi, her Windows makinede otomatik olarak ayarlanr ve deitirmek/kaldrmak mmkn deildir. ki farkl yazlmn, ayn portu dinlemesinin mmkn olduu ifade edilmiti. Bu esneklik yle durumlarda kullanlmaktadr; rnein, 80 portu zerinden web yayn yapmakta olan bir bilgisayar dnelim... Bilgisayarda hem IIS hem de Apache web sunucusu kurulu olabilir. Yukardaki rnekte grlmekte olan IP adresinden "192.168.21.2" IP adresini IIS kullanrsa Apache ise "192.168.1.250" IP adresini kullanrsa, 80 portunun iki web sunucusu tarafndan da dinlenmesi mmkn olmu olur.

Yazlmlar, bilgisayara atanm olan tm IP adreslerini kullanmak zere yaplandrlabilirler. Aadaki resimde, IIS'e IP adresi atamas grntlenmektedir.


Bir bilgisayardaki hangi portlarn, hangi IP adresi ile ve hangi yazlm tarafndan o anda dinlenilmekte olduunu grmek iin, Windows'ta netstat komutu kullanlabilir: